Entry for June 19, 2007

Đêm, và tất cả thật yên tĩnh, như thể chẳng có ai hết, kể cả tôi. Tôi không thể nghe thấy biển, vẫn rì rầm và gầm gào trong suốt những đêm khác, lúc sàn sạt gần, lúc thoang thoảng xa. Tôi không muốn có một mình như thế này. Sao em không quay lại ám ảnh anh đi? Ít nhất anh cũng phải được mong như vậy chứ? Sao cứ im lặng mãi thế này, ngày lại ngày, đêm lại đến đêm, vô tận. Đầu tiên là một vệt mù lòa ở chân trời, một phút sau chúng ta đã ở ngay giữa đó, mù lòa và loạng choạng, bám chặt lấy nhau. Nó đã bắt đầu từ ngày ấy sau lần gặp ông Told, khi chúng ta từ phòng mạch bước ra sân để xe vắng ngắt, những cỗ máy ấy xếp hàng gọn gàng ở đó, nhẫy nhụa như lũ cá heo và không gây một tiếng động nào, và cũng chẳng có dấu hiệu gì của người thiếu phụ nọ với đôi giày cao gót kêu lách cách của bà ta. Rồi đến căn phòng của chúng ta bị choáng lịm vào kiểu im lặng của riêng nó, và chẳng mấy chốc đã đến những dãy hành lang im lìm của bệnh viện, những phòng bệnh âm thầm, những phòng chờ, và rồi cái gian phòng cuối cùng ấy. Hãy gửi hồn ma của em về cho anh. Hãy hành hạ anh, nếu em thích thế. Lắc dây xích của em cho nó kêu xủng xẻng lên đi, kéo lê vải liệm của em trên sàn đi, như con ma xó ấy, gì cũng được. Anh sẽ còn có được một hồn ma.

( tr.298 )

...Ồ, vâng, đời là một cuộc hoài thai của những điều khả dĩ.

( tr.312 )

BIỂN - John Banville - Trịnh Lữ dịch ( NXB Văn học )

Entry for June 19, 2007

...Chúng tôi đã tha thứ cho nhau về những gì không phải là mình. Còn có thể mong gì hơn thế nữa trong cái thung lũng nước mắt khổ đau này? Đừng làm bộ rầu rĩ thế, Anna đã nói, em cũng căm ghét anh, một chút thôi, rốt cuộc thì chúng mình đều là con người cả. Vậy mà, mặc dùtất cả những chuyện ấy, tôi vẫn không thể gạt bỏ được cái cảm giác đinh ninh rằng chúng tôiđã bỏ lỡ cái gì đó, rằng tôi đã bỏ lỡ cái gì đó, chỉ có điều chẳng biết nó có thể đã là cái gì.

Lạc đường rồi. Lẫn lộn lung tung cả rồi. Tại sao tôi lại hành hạ mình với những suy tưởng rối rắm mập mờ và tắc tị như vậy, chẳng lẽ tôi ngụy biện như thế vẫn chưa đủ hay sao? Thôi đi nào, Max, hãy để mình được yên xem nào.

( tr.264-265 )

...Nhưng tại sao tôi muốn đó là chuyện đùa? Vì tiếng cười, đối với tuổi trẻ, là một sức mạnh giải hòa có tác dụng thuần hóa sợ hãi chăng? ...

( tr.281 )

... Có những lúc như vậy, không thường xuyên lắm, khi tâm trí cứ thế trống trải đi...

( tr.294 )

BIỂN - John Banville - Trịnh Lữ dịch ( NXB Văn học )

Entry for June 18, 2007

Tôi chưa bao giờ có một nhân cách như kiểu mà mọi người vẫn có, hoặc tưởng là họ có. Lúc nào tôi cũng không là ai cả một cách nổi bật, ấp ủ một ước vọng mãnh liệt được là ai đó dù chỉ là mờ nhạt. Tôi biết tôi đang nói gì. Anna, tôi đã thấy ngay lập tức, sẽ là kênh dẫn để giúp tôi biến cải. Nàng là tấm gương biến hình ở hội chợ trong đó mọi méo mó của tôi sẽ được chỉnh chu lại hết. "Tại sao anh không cứ là chính mình đi?" nàng thường nói với tôi thế trong những ngày đầu chung sống - nàng nói cứ là chính mình, chứ không phải biết mình là ai đâu nhé - khi thương hại những loay hoay của tôi muốn có được một chỗ trong cái thế giới rộng lớn này. Hãy là chính mình! Có nghĩa là, tất nhiên rồi, Hãy là bất kì ai mà ta thích. Chúng tôi đã thỏa thuận với nhau như vậy. Chúng tôi sẽ cất cho nhau gánh nặng của việc phải là cái người mà thiên hạ vẫn bảo đó là chúng tôi. Hoặc ít nhất là nàng đã cất cho tôi gánh nặng đó. Nhưng tôi đã làm được gì cho nàng? Có lẽ tôi không nên lôi cả nàng vào cuộc truy tầm cái bất khả tri này, có lẽ chỉ có tôi mới là kẻ mong về cõi vô minh.

Dù sao, vấn đề còn lại duy nhất của tôi hiện nay là vấn đề tự tri. Chúng tôi là ai, nếu không phải là chính chúng tôi? Nhưng thôi được rồi, hãy tha cho Anna trong chuyện này. Vậy thì tôi là ai, nếu không phải là chính tôi? Các nhà triết học bảo rằng chúng ta được định nghĩa và hiện hữu thông qua những người khác. Như bông hồng đấy, nó đâu còn đỏ nữa trong bóng tối. Trong khu rừng ở một hành tinh xa vời nơi không ai có tai để nghe, liệu một cái cây đổ xuống có kêu rầm lên một cái không? Tôi hỏi: Ai sẽ biết tôi, nếu không phải là Anna? Ai sẽ biết Anna, nếu không phải là tôi? Những câu hỏi vô nghĩa vớ vẩn.Chúng tôi đã hạnh phúc bên nhau, hoặc đã không bị không hạnh phúc, như vậy cũng hơn chán hầu hết mọi người rồi, thế còn chưa đủ hay sao? Đã có nín nhịn, có căng thẳng, mà làm gì có chuyện không có những cái ấy ở bất kỳ cuộc sống chung nào như kiểu của chúng tôi? Những to tiếng, những gào thét, những cái đĩa bị quật vỡ, cú tát bất ngờ, cú đấm còn lạ hơn, chúng tôi có tất tật những thứ ấy. Rồi thì những thằng cha Serge của nàng, chưa kể những chị đầm Serge của tôi, đúng thế, chưa kể gì đến họ. Nhưng ngay trong những đụng độ mọi rợ nhất của chúng tôi, hai đứa vẫn chỉ chơi trò bạo liệt thế thôi, giống như Chloe và Myles trogn những cuộc tỉ thí của chúng vậy. Những cuộc cãi lộn của chúng tôi đều kết thúc trong tiếng cười, tiếng cười cay đắng, nhưng vẫn là tiếng cười, có ngượng ngùng và thậm chí còn hơi xấu hổ, xấu hổ không phải vì đã hung hãn với nhau, mà là vì chưa đủ hung hãn. Chúng tôi đánh nhau để có cảm xúc, và để cảm thấy mình có thật, hiện hữu như những sinh linh tự tạo là chúng tôi, là tôi.

(tr. 262-263 )

BIỂN - John Banville - Trịnh Lữ dịch ( NXB Văn học )

Biển

Tôi muốn nghĩ rằng mình đã đòi hỏi quá cao, trong việc biết nhau. Tôi biết bản thân mình còn ít đến thế, thì còn mong gì đến chuyện biết người khác được đến đâu?

( tr.260 )

Biển

Đây là cái bí ẩn đã và vẫn còn làm tôi thắc mắc không yên. Làm sao nó có thể vừa ở cạnh tôi rồi lại biến mất ngay? Nó có thể ở đâu được chứ? Tôi đã không thể hiểu và chấp nhận được điều đó, đến giờ cũng vậy. Một khi không còn ở bên tôi nữa thì nhẽ ra nó phải trở thành một hư ảnh thuần túy, một ký ức của tôi, một giấc mơ của tôi, nhưng tất cả bằng chứng tôi có lại nói với tôi rằng ngay cả khi rời xa tôi nó vẫn cứ là chính nó, chắc nịch, ương bướng và không thể nào lý giải nổi. Ấy vậy mà người ta vẫn cứ ra đi và biến mất. Đó mới là bí ẩn lớn hơn, có thể là lớn nhất. Chao ôi, cả tôi nữa, tôi cũng sẽ ra đi vào một lúc nào đó và thành ra như thể tôi chưa từng bao giờ tồn tại, chỉ có điều người ta sống lâu đã thành thói quen nên chẳng bao giờ sẵn sàng để chết...

( tr.172 )

Tôi trải qua một cảm xúc gần như hốt hoảng khi thực tế, cái thực tế sần sùi mãn nguyện, túm chặt lấy những thứ tôi vẫn nghĩ là mình nhớ như in và lắc cho chúng phải vừa vào hình thù đúng của mình. Một cái gì đó quý giá đang tan ra và chảy tuột đi qua những kẽ ngón tay tôi. Ấy vậy mà cuối cùng tôi đã để nó tuột đi thật dễ dàng. Quá khứ, tôi muốn nói cái quá khứ có thực ấy, cũng chẳng có mấy nghĩa lý như ta giả đò là vậy đâu.

( tr.192 )

Cái làm tôi luôn kinh ngạc là sự trái ngược giữa cái tổ và quả trứng, nghĩ là cái vẻ bất trắc của cái tổ, cho dù nó có kỹ lưỡng hoặc thậm chí đẹp đẽ đến mấy, và cái vẻ hoàn chỉnh của quả trứng, sự đầy đủ tinh khiết của nó. Trước khi là một sự khởi đầu, quả trứng là một kết cục tuyệt đối. Nó là định nghĩa đích thực của trạng thái tự đầy đủ hoàn toàn độc lập...

( tr.195 )

Khi tập trung tư tưởng, tôi có thể nhìn thấy cảnh hai đứa ngồi ở đó rõ ràng và sáng sủa lạ thường. Quả thực, ta có thể sống lại cuộc đời mình một lần nữa,chỉ cần đủ sức để nhớ lại là được....

( tr.196 )

Chúng tôi vừa bị một trận bão, suốt đêm đến tận giữa sáng hôm nay.Thật phi thường, tôi chưa bao giờ thấy cái gì dữ dội và dai dẳng như thế ở những vùng ôn đới. Tôi sung sướng đến cuồng nộ, ngồi trên chiếc giường cầu kì của mình như trên một cái linh cữu, nếu đó đúng là từ tôi muốn dùng, căn phòng rúng động xung quanh tôi và trời bên ngoài thì vật vã điên cuồng, xương tan cốt vỡ. Cuối cùng, tôi thầm nghĩ, cuối cùng thì trời đất cũng đã gào thét đến tận âm vực của trận cuồng phong trong lòng tôi! Tôi thấy mình hoá thân đổi dạng, tôi thấy mình thành như một trong những vị á thần của Wagner, ngự trên đám mây sấm sét và chỉ huy những hợp âm lồng lộng, những hồi thanh la chói lòa rạn vỡ cõi trời...

( tr.224 )

Tôi không tin vào khả năng sẽ có một cuộc sống khác sau khi chết, hoặc một vị thần nào sẽ có thể giúp ta được như vậy.Với cái thế giới mà ông ta đã tạo ra như thế này thì tin tưởng ở Thượng Đế là báng bổ ông ta. Không, cái mà tôi mong đợi là một giây phút diễn đạt phàm trần. Đấy, chính xác là nó rồi: tôi sẽ được diễn đạt, toàn bộ con người tôi. Tôi sẽ được xuất kho, như một bài diễn văn kết thúc cao thượng. Tóm lại, tôi sẽ được nói thành lời...

( tr.225 )

Dạo này tôi bắt buộc phải chấp nhận thế giới theo từng liều rất nhỏ một, đong đếm cẩn thận, đó là kiểu tự điều trị ở nhà của tôi, mặc dù tôi cũng chẳng biết chắc là nó đang điều trị cái gì nữa. Có lẽ tôi đang học lại cách sống với người đang sống. Tập lại thì đúng hơn. Nhưng không, cũng chẳng phải thế. Ở đây thì cũng chỉ là cách để khỏi phải ở chỗ nào khác mà thôi.

( tr.234 )

BIỂN - John Banville - Trịnh Lữ dịch ( NXB Văn học )

Biển

Vậy mà, dù tôi đã thất vọng đến mấy, chính cái người đàn bà phàm trần ấy của bà mới là cái vẫn còn tỏa sáng giữa những bóng ma đen ngòm của dĩ vãng, cho dù ánh hào quang ấy có bị nhem nhuốc đến đâu cũng vậy. Trong ký ức tôi, bà vẫn là hiện thân của chính bà. Tức là cái phần phàm trần hơn, cái người đàn bà nằm nghiêng trên triền cỏ trong những ký ức của tôi, hoặc cái nhúm xương tro mà đất còn lưu giữ từ tất cả những gì đã từng là bà hiện hữu. Chắc chắn là bà cũng vẫn tồn tại trong ký ức của nhiều người khác ở khắp nơi, nhưng phiên bản của họ sẽ khác với phiên bản của tôi, và cũng khác hẳn nhau nữa. Cho nên người ta ai cũng đều phân thân và sống rải rác trong tâm trí của rất nhiều người. Nhưng không mãi mãi, không thể thế được, vì nó không bất tử. Chúng ta chỉ mang theo người chết cho đến lúc mình cũng chết mà thôi, sau đó chính chúng ta sẽ được những người khác mang theo một lúc nữa, rồi họ cũng lại chết, và cứ thế hết thế hệ này đến thế hệ khác không biết đến bao giờ.

( tr.146 - 147 )

Chúng ta thử tưởng tượng xem, Cha Sùi-Bọt-Mép cất tiếng hỏi như quát, lồng lộn đi đi lại lại giữa cửa sổ và cửa ra vào, áo chùng thâm soàn soạt, và một chấm sáng hình sao lóe lên giữa vừng trán hẹp và hói nhẵn của ông như thể khí thiêng từ đó đang tỏa ra thật, chúng ta thử tưởng tượng xem có phải tội lỗi lúc nào cũng phải gắn liền với hành động phạm tội hay không nào? nhìn với lòng thèm muốn hoặc ghen tị hoặc thù hận đã là đang thèm muốn, ghen tị và thù hận rồi; ước muốn không dẫn đến hành động vẫn để lại tì vết hệt như thế trong linh hồn. Chẳng phải chính Đức Chúa Giê-su, ông gào lên, bắt đầu nóng máy với chủ đề của mình, chẳng phải chính Đức Chúa Giê-su đã nói mãi rằng kẻ nào nhìn một người đàn bà với lòng tà dâm thì hắn cũng đã phạm tội tà dâm đó sao? Đến đó thì ông ta hoàn toàn quên phắt chúng tôi, một bọn nhóc con đang ngồi như bầy chuột trố mắt nhìn ông với một nỗi hoang mang hãi hùng. Mặc dù tất cả những chuyện ấy là mới lạ đối với tôi cũng như tất cả học sinh khác trong lớp - tà dâm là gì, có phải chỉ có người lớn mới biết dâm và mới được phạm tội tà dâm? - nhưng tôi cũng hiểu được cái tội đó ngay, theo cách của tôi, và chấp nhận luôn, vì ngay từ lúc mới bảy tuổi đầu tôi đã là một tay thành thạo, hoặc có lẽ nên nói là một mắt thành thạo, trong việc nhìn trộm những hành vi mà nhẽ ra tôi không được phép chứng kiến, và tôi còn biết rõ cái khoái lạc âm u của việc trộm cướp bằng mắt cùng cảm giác ô nhục tăm tối tiếp theo đó.

( tr.148 - 149 )

BIỂN - John Banville - Trịnh Lữ dịch ( NXB Văn học )

BIỂN - John Banville

Tôi rất kinh ngạc thấy mọi thứ vẫn y nguyên đến vậy trong suốt năm mười năm có lẽ kể từ lần cuối cùng tôi ở đây. Kinh ngạc, có phần thất vọng, thậm chí có thể nói là chán nản, mà vì sao thì tôi không biết, bởi lẽ tôi có mong chờ thay đổi gì đâu, tôi, kẻ đã quay về chỉ để sống với những mảnh vụn còn lại của quá khứ?

( tr.11 )

Trong tôi, quá khứ đập như một quả tim thứ hai.

( tr.22 )

Nhưng thật ra, trong tất cả những khoảnh khắc của chúng ta, có khoảnh khắc nào mà cuộc đời không ngừng dữ dội đổi thay, mãi cho đến cái đổi thay lớn lao nhất vào hồi chung cuộc?

( tr.46 )

Nghĩ cũng lạ. Mọi người ai cũng có vẻ trẻ hơn tôi, kể cả những người đã chết. Tôi thấy họ ở đó, cha mẹ đáng thương của tôi, đang cay đắng chơi trò gia đình khi thế giới của tôi vẫn còn thơ ấu. Nỗi bất hạnh của họ là một trong những hằng số của tuổi thơ tôi, một thứ âm thanh như tiếng chuông réo ở tần số cao vừa ra ngoài tầm thính giác. Tôi không căm ghét họ, có lẽ vậy. Chỉ tội là họ ngăn trở không cho tôi nhìn thấy tương lai của mình. Mãi sau này tôi mới có thể nhìn xuyên qua họ, hai bậc cha mẹ trong veo của tôi.

( tr.48 )

Một làn gió ùa xuống bãi biển, thổi chéo qua bờ khiến cát khô bốc lên thành một làn mỏng dính, rồi nhào ra khơi, chém mặt nước thành muôn vàn mảnh vỡ óng ánh sắc lẹm như kim loại. Tôi rùng mình, lúc ấy không còn vì lạnh nữa mà là vì như có cái gì đó vừa đâm xuyên qua mình, im ắng, tắp lự, không thể chống lại được.

( tr.51 )

Cuộc đời, cuộc đời xác thực, nhẽ ra phải là một cuộc tranh đấu không ngừng, là hành động khẳng định không khoan nhượng, ý chí đối chọi với thế giới như đầu đập chan chát vào tường, đại loại thế, nhưng khi nhìn lại, tôi thấy phần lớn sinh lực của mình đã chỉ để cung hiến cho một cuộc tìm kiếm đơn thuần một mái nhà, một đời dễ chịu, phải, tôi xin thú nhận thế, một đời ấm cúng mà thôi. Đây là một nhận thức đáng kinh ngạc, nếu không nói là choáng váng, đối với tôi. Trước đây, tôi vẫn tự cho mình là một kiểu cướp biển có mặt ở khắp chân trời góc biển với một lưỡi mã tấu ngậm ngang miệng, nhưng giờ đâu tôi buộc lòng phải công nhận rằng đó chỉ là ảo tưởng. Được che đậy, bao bọc, bảo vệ, đó là tất cả những gì tôi vẫn thực sự mong muốn, được rúc vào một nơi ấm áp như lòng mẹ rồi nằm chúi ở đó, tránh mọi phong sương vô tình của trời đất. Đó là nguyên nhận tại sao quá khứ lại là chốn náu mình hợp với tôi đến thế, tôi hăng hái đi đến đó, xoa tay rũ bỏ hiện tại lạnh lẽo và cả tương lai còn lạnh lẽo hơn. Vậy mà, cái quá vãng, nó có thực hiện hữu hay không? Rốt cuộc thì nó chỉ là cái xác của hiện tại, đã từng là thế, cái hiện tại đã qua rồi, không hơn vậy chút nào. Ấy thế mà...

( tr.78 - 79 )

BIỂN - John Banville - Trịnh Lữ dịch ( NXB Văn học )